De regels die in de ambtsinstructie staat die gelden voor politie, boa’s en marechaussee. Hieronder beschrijven de interne procedure van het beoordelen van geweldstoepassingen.
Politie
Sinds 2020 worden geweldtoepassingen bij de politie als volgt beoordeeld. Als politieagenten melden dat zij geweld gebruikt hebben, wordt dit bekeken door de Hulpofficier van Justitie (HOvJ). Een HOvJ is een politieagent die hiertoe is opgeleid. De geweldstoepassingen worden opgeschreven in BVH, het digitale opschrijfboekje van de politie. Als het geweld leidde tot de dood, als er ‘meer dan gering letsel is of als het vuurwapen is gebruikt dan wordt er een 'geweldsregistratie' gemaakt.
In 2020 werd van 13% van alle geweldstoepassingen een geweldsregistratie aangemaakt, zo blijkt uit het jaarverslag van de politie. De geweldsregistraties worden beoordeeld door het sectorhoofd, de commissie geweldsaanwending en de eenheidsleider. Zij toetsen het geweld aan de hand van het landelijk toetsingskader. Dit toetsingskader is niet publiek. De politiechef geeft daarna een oordeel over de geweldstoepassing. In 2020 werden 236 van de 27.271 geweldstoepassingen beoordeeld als “niet-professioneel”. In 2021 werden 279 van de 30.046 geweldstoepassingen beoordeeld als “niet-professioneel”. In 2022 werden 266 van de 33.584 geweldstoepassingen beoordeeld als “niet-professioneel”. De oordelen zelf zijn niet publiek. De oordelen zelf zijn niet publiek.
Als er een redelijk vermoeden is van plichtsverzuim, start de politie een disciplinair onderzoek. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door de interne VIK-afdeling. Agenten kunnen dan van het sectorhoofd een sanctie krijgen, zoals een berisping of een (tijdelijke) verplaatsing. In 2020 kregen 6 agenten een disciplinaire straf naar aanleiding van een geweldsregistratie. In 2021 ging dat om 13, in 2022 om 10 agenten.
Bij een redelijk vermoeden van een strafbaar feit wordt een strafrechtelijk onderzoek opgestart. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door agenten en/of de Rijksrecherche, die hierover rapporteren aan het OM. Het OM besluit vervolgens of agenten voor de rechter gebracht worden. Als het OM besluit om agenten te vervolgen, dan oordeelt de rechter uiteindelijk over de geweldstoepassing. In 2020 voerde het OM 260 strafrechtelijke onderzoeken uit naar aanleiding van een geweldstoepassing door de politie.
Samenvattend: volgens de politie waren – in het jaar 2020 – 236 van de 27.271 geweldstoepassingen “niet-professioneel” en daarmee waarschijnlijk onrechtmatig. Dat is 0,8% van alle geweldsaanwendingen. Zes van de 27.271 geweldsaanwendingen leidden tot een disciplinaire maatregel. Dat is 0,02% van de geweldsaanwendingen. Het is onbekend hoeveel agenten vervolgd dan wel veroordeeld zijn vanwege geweldsgebruik onder diensttijd.
Boa's en KMar
Er is ons geen helder beslissingskader bekend waarin staat hoe geweldstoepassingen door boa's en marechaussees intern beoordeeld worden. Heb jij dat wel? Stuur het ons dan toe!
