De politie Den Haag gebruikte buitenproportioneel geweld bij de ongeregeldheden die volgden op de wedstrijd Nederland - Marokko. Tot die conclusie komt burgerrechtenorganisatie Controle Alt Delete na gesprekken met ooggetuigen en een analyse van videobeelden. Organisatie Meld Islamobie ondersteunt deze conclusie.
Context: vaker grootschalige en uitbundige vieringen
In bredere context is het geen nieuw fenomeen dat overwinningen van nationale teams, zoals Marokko, in verschillende steden leiden tot grootschalige en uitbundige vieringen op straat. Tegen die achtergrond rijst de vraag of een grootschalige en zwaar uitgeruste politie-inzet in deze fase noodzakelijk en proportioneel was in verhouding tot de daadwerkelijke risico’s in de wijk.
Verloop van de eerste confrontatie
De ME greep in toen supporters van Marokko in een mars naar een groep Nederlandse supporters trokken. Deze inzet van de politie vindt Controle Alt Delete begrijpelijk: “Een goed idee om de twee groepen op dat moment uit elkaar te houden.” Bij het tegenhouden van de groep Marokko-fans werd door enkele aanwezigen met stenen en glas naar de politie gegooid. Controle Alt Delete wijst dit geweld tegen agenten expliciet af: “Geweld tegen agenten is niet acceptabel.”
Escalatie en inzet van grootschalig geweld
Na deze eerste fase escaleerde de situatie verder. De ME trok met twee pelotons, paarden en een waterkanon de wijk in en dreef groepen mensen van het plein in de Schilderswijk uiteen. Daarbij werd volgens Controle Alt Delete en meerdere ooggetuigen op grote schaal geweld gebruikt dat niet langer gericht was op het stoppen van concrete dreiging of het verrichten van aanhoudingen. Controle Alt Delete stelt hierover: “De politie creëerde een haag van geweld waar mensen doorheen moesten lopen. Ook mensen die de orders van de politie opvolgden om zich te verwijderen kregen daarbij herhaaldelijk klappen met de wapenstok.”
Minderjarigen en letsel
Ooggetuigen en videomateriaal schetsen daarnaast dat ook minderjarige jongeren hard werden geraakt met wapenstokken. Volgens een ondernemer uit de buurt zou een minderjarige jongen na het politiegeweld met letsel in het ziekenhuis zijn opgenomen. Minderjarige arrestanten moesten gedurende langere tijd tegen het hek van een school staan, en waren daardoor goed zichtbaar voor jonge kinderen.
Het geheel van verklaringen schetst volgens Controle Alt Delete een beeld van een breed en diffuus geweldsoptreden waarbij ook niet-gewelddadige en zich terugtrekkende personen werden geraakt. Dit roept serieuze vragen op over proportionaliteit, noodzaak en professionele geweldstoepassing en vraagt om onafhankelijk en grondig onderzoek naar het politieoptreden.
Geen vrijbrief door geweld tegen politie
Controle Alt Delete onderstreept dat geweld tegen politiefunctionarissen in sommige gevallen heeft plaatsgevonden, maar dat dit geen vrijbrief kan zijn voor collectief en ongecontroleerd geweld tegen aanwezigen.
Casus uit videobeelden
Op sociale media circuleren ook beelden van een incident waarbij een man een agent in het gezicht slaat. Controle Alt Delete wijst dit geweld expliciet af. Tegelijkertijd is op de seconden daarvoor te zien dat de agent hem met een wapenstok op het hoofd slaat of daartoe een beweging maakt. “Dit geweldsgebruik van de agent is buitenproportioneel en mogelijk strafbaar als (een poging tot) zware mishandeling.”
Oproep tot melden en onderzoek
Controle Alt Delete roept slachtoffers van politiegeweld op zich te melden en biedt ondersteuning bij het indienen van klachten.
Politieke duiding
Tot slot noemde de burgemeester van Den Haag het politieoptreden scherp en goed voorbereid. Volgens Controle Alt Delete is het niet de taak van een burgemeester om het op te nemen voor de politie, maar juist om aan te sturen op onderzoek naar de rechtmatigheid en proportionaliteit van het geweld.