Wie te maken heeft met politiegeweld kan een klacht of een aangifte indienen. Met een aangifte vraag je om strafrechtelijke vervolging. Een klacht leidt uiteindelijk tot een beoordeling van de professionaliteit van het optreden. Een klacht is snel ingediend via de website van de politie, maar de klacht daadwerkelijk behandeld krijgen is soms best lastig. Dat blijkt weer eens uit een recente ervaring in Rotterdam.
Politiegeweld in Rotterdam
Drie jongens van 18 jaar waren ’s avonds in de stad. Ze keken van een afstand naar een politieoptreden. Agenten zeiden tegen de jongens dat ze weg moesten gaan. Toen een van de jongens zei dat zij zich op de openbare weg bevonden werd hij aangehouden, tegen de muur gedrukt met een hand op zijn keel en kreeg hij meerdere klappen met een wapenstok. Een van de andere jongens sprak daarop de politie aan. Zijn woorden en lichaamstaal waren de-esclarend. Hij zei: “Heren, rustig, rustig”. Hij draaide zich om om weg te lopen, zoals ze hadden gezegd, maar meteen daarna kreeg hij – zo is op beelden te zien – vier klappen met de wapenstok, waaronder op zijn rug en bil. In totaal zegt de moeder van de jongen dat hij zeven of acht keer geslagen is op bovenarmen, rug en bovenbenen. Zijn mobiele telefoon in zijn broekzak is total loss geslagen – het silhouet van de telefoon stond lange tijd in zijn bovenbeen gegrift, vertelt de moeder.
De derde jongen, die van een afstand filmde, werd in eerste instantie met rust gelaten. Later zijn de agenten de twee jongens met een busje achterna gereden en hebben toen de derde jongen hardhandig tegen een muur gedrukt, onder voortdurend schreeuwen en schelden. Volgens de jongens werd daarbij gescholden met “kanker” en “je kankermoeder” en deden de agenten alsof ze de politiehond op hen af zouden sturen: “Zie je hoe hongerig die hond is!”
Klacht, geen aangifte
Samen met zijn ouders diende deze tweede jongen een klacht in, daarbij geholpen door Controle Alt Delete. De politie liet weten dat als ze nu een klacht indiende, dat ze niet later alsnog een aangifte kon doen. De familie zette de klacht door. Tijdens de klachtbehandeling bleek dat er beelden waren van het geweldsgebruik, gemaakt met camera’s van de gemeente. De beelden hiervan waren in het bezig van de politie. Bijzonder detail: ze waren niet gewist maar ‘veilig gesteld.’ Wij vroegen om deze beelden toe te voegen aan de behandeling van de klacht. Dat was volgens de politie niet mogelijk: om deze beelden in de procedure te betrekken moesten we aangifte doen.
Na inzageverzoek geen klachtbehandeling meer
De familie koos er voor om bij de klachtbehandeling te blijven. Toen liet de politie weten dat het onmogelijk was om binnen de klachtprocedure inzage te krijgen in de beelden. De politie zou niet de bevoegdheid hebben om de beelden te tonen. Overigens zou de familie dat recht óók niet hebben als ze een aangifte zou doen, zo liet de politie weten. Uiteindelijk bood de politie aan dat de familie bij de privacydesk van de politie een verzoek kon neerleggen om de beelden te bekijken. De klachtbehandelaar heeft niet bevestigd dat zij de beelden gaat betrekken in de klachtenprocedure, als de inzage procedure is afgerond. Een inzageverzoek is gebonden aan een termijn van zes weken. De familie wacht al twintig weken op een reactie op het inzageverzoek. Ondertussen ligt de klachtbehandeling stil: de klachtbehandelaar van de politie heeft zich niet meer gemeld.
Reactie Controle Alt Delete
Klachtbehandeling is bedoeld om voor opheldering te zorgen, maar leidt in dit geval juist tot verwarring en vertraging.
De politie bracht de familie eerst in de war: moet je nu wel of geen aangifte doen? Het antwoord is: je kan zowel een klacht als een aangifte doen en de politie mag je niet dwingen om te kiezen. Als je beiden doet, heeft de behandeling van de aangifte wel voorrang op de behandeling van de klacht. Daarnaast vertraagde de politie de procedure. De klachtbehandelaar verwees door naar de privacydesk, maar nam vervolgens zelf geen stappen meer. Zo werd de familie verantwoordelijk gemaakt voor voortgang in de procedure, terwijl zij juist wachtten op een reactie van de politie: zowel van de klachtbehandelaar als van de privacy desk.
Op deze manier leidt klachtbehandeling tot verdere frustratie bij de familie en blijft herstel van vertrouwen uit. Controle Alt Delete blijft de familie bijstaan.