De gemeente Amsterdam heeft meldingen van agressie en geweld tegen boa’s jarenlang verkeerd geregistreerd. Dat blijkt uit onderzoek van Controle Alt Delete. Eerder gedeelde cijfers over geweld tegen boa’s zijn daardoor onjuist. Het geweld tegen boa’s in 2025 blijkt 40% lager te liggen dan in 2024. Dat is waarschijnlijk het gevolg van de meetfout in het GIR. De gemeenteraad is hier over geïnformeerd nadat de burgemeester op de hoogte werd gebracht van het onderzoek van Controle Alt Delete. In de gemeenteraad werden schriftelijke vragen gesteld.
Wat is er gebeurd?
Controle Alt Delete verzet zich al jaren tegen de invoering van steeds meer geweldsmiddelen voor wetshandhavers. De politie kreeg een stroomstootwapen (de taser) en een langere wapenstok. Vanaf 2021 experimenteerde de gemeente Amsterdam met de invoering van de wapenstok voor boa’s. Volgens de gemeente werd dat ingegeven vanuit goed werkgeverschap, om de “constante stroom van agressie” tegen boa’s tegen te gaan.
Controle Alt Delete onderzocht in 2022 het geweld tegen boa’s in de hoofdstad over de periode 2020-2022. Uit dat onderzoek bleek dat fysiek geweld tegen boa’s over de hele linie daalde, ook in de teams die geen wapenstok hadden gekregen. Geweld tegen boa’s daalde, maar de wapenstok bleek dus niet doorslaggevend te zijn.
In 2025 wilde Controle Alt Delete dit onderzoek herhalen voor de periode 2023 en 2024. Toen bleek er iets niet te kloppen.
Systeemfout in GIR
Voor het registreren van agressie of geweld tegen ambtenaren gebruikt de gemeente Amsterdam, net als veel andere steden, het landelijke systeem GIR (Gemeentelijke Incidenten Registratiesysteem). Een melding in het GIR kan gaan over (non)verbale agressie, persoonlijke bedreiging en fysieke agressie.
Als een ambtenaar werd beledigd zonder dat er sprake was van fysieke agressie, moet in het GIR “(non)verbale agressie” of ”persoonlijke bedreiging” worden aangevinkt. Tot begin 2025 leidde het aanvinken van ‘niet van toepassing’ door een boa na een belediging bij het hokje ‘fysieke agressie’ ertoe dat de melding per abuis als fysieke agressie werd geregistreerd in de hoofdrapportage. Dit is begin 2025 gecorrigeerd in het GIR.
Consequenties systeemfout
De gemeente Amsterdam wees ons aanvankelijk naar het GIR, omdat de fout daar zou zitten. Het GIR stuurde ons vervolgens weer terug naar de gemeente Amsterdam met de boodschap dat de fout in Amsterdam zat. Volgens het GIR was de data wel correct in het systeem opgenomen, maar minder goed vindbaar. De gemeente Amsterdam gaf aan dat de registraties simpelweg verkeerd zijn ingevoerd doordat het vinkje ‘niet van toepassing’ ten onrechte werd gebruikt.
Door deze fout zijn alle gegevens uit het GIR over geweldsgebruik tegen boa’s die de gemeenteraad tot nu toe ontving onjuist. De reden: fysieke agressie werd te vaak geregistreerd. Om alles te corrigeren zou de gemeente alle dossiers stuk voor stuk moeten worden doorlopen - de gemeente Amsterdam gaf aan dat dit in de praktijk te veel werk zou zijn.
De gemeenteraad is hierover geïnformeerd naar aanleiding van deze publicatie van Controle Alt Delete. In de raadsbrief van juni 2025, met daarin een update over de proef met de wapenstok voor boa’s, werd dit in ieder geval niet vermeld. Dat is opvallend, want Controle Alt Delete en de gemeente waren al vanaf april 2025 op de hoogte. In de gemeenteraad werden schriftelijke vragen gesteld.
Geweld tegen zaken valt onder fysieke agressie
Uit screenshots van het GIR van de gemeente Amsterdam bleek ook dat vernieling geregistreerd wordt in de categorie fysieke agressie. Dat is begrijpelijk, want vernieling is fysieke agressie, maar vernieling is niet per definitie geweld tegen boa’s. Een woordvoerder van het GIR geeft aan dat dit een standaardinstelling is: ‘geweld tegen zaken’ valt onder fysieke agressie. In rapportages kan dit uitgesplitst worden. In de periode 2023 - 2025 ging ongeveer 10% van meldingen van fysieke agressie om ‘geweld tegen zaken’, zo gaf de gemeente Amsterdam desgevraagd aan. Volgens de gemeente kunnen de meldingen van fysieke agressie er niet vanaf getrokken worden, omdat ze in de praktijk bijna altijd samen gaan met geweld tegen boa’s.
Hoe vaak krijgen boa’s te maken met fysieke agressie?
In 2025 kregen de 400 Amsterdamse boa’s te maken met 158 incidenten van fysieke agressie.* Dat betekent dat minder dan de helft van de Amsterdamse boa’s in 2025 één keer te maken kreeg met fysieke agressie. Doordat er in Amsterdam vanaf 2025 op een nieuwe manier geregistreerd werd, is vergelijken met eerdere jaren lastig geworden. Je weet namelijk niet of een daling of stijging iets zegt over de manier van registreren, of over fysieke agressie tegen boa’s. Als we, met de nodige voorzichtigheid, toch vergelijken, dan zien we dat er 39% minder fysieke agressie werd gemeld in 2025 dan een jaar eerder. We weten alleen niet of dit door de pilot komt, of dat dit het gevolg is van de meetfout in het GIR.
Reactie A&O
A&O laten weten dat het samen met gebruikers werkt aan continue verbetering van het GIR. Het A&O neemt dit daarom mee in de verdere ontwikkeling zodat het invoeren van gegevens en incidenten eenvoudiger wordt en de kans op foutieve invoer wordt voorkomen.
Reactie gemeente Amsterdam
De gemeente Amsterdam laat weten dat er een storing was in het GIR-systeem vanuit de leverancier A&O. Er kon niet meer aangemeld worden via de computer. Dit vond plaats in november. Dat is ook terug te zien in de cijfers. De storing heeft invloed op de meldingsbereidheid. In januari is de mobiele app uitgevallen, deze zal niet meer terugkomen. Dit zal invloed hebben op de cijfers van 2026. Melden van geweld tegen boa’s kan nu alleen via een inlog op een webadres, wat handhavers als omslachtig ervaren.
* Onderzoeksverantwoording
De cijfers waar wij ons baseren zijn aangeleverd door de gemeente Amsterdam. Het aantal van 400 FTE is berekend door de gemeente Amsterdam. Daarbij is de gemeente uitgegaan van de formatiecijfers uit de voorjaarsnota ingaande per 1-1-2025, waarbij openstaande vacatures en het ziekteverzuimcijfer er vanaf getrokken zijn, om een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de daadwerkelijke bezetting. Het aantal incidenten van fysieke agressie is ook aangeleverd door de gemeente Amsterdam. Het ging in 2025 om 158 incidenten. In 2024 ging het nog om 260 incidenten. Het aantal FTE in 2024 is berekend op basis van het aantal FTE in de voorjaarsnota. Het aantal FTE lag in 2025 (730 FTE) 4.4% hoger dan in 2024 (700 FTE). Het aantal FTE in 2024 is daarom berekend op 384 FTE. De tabel laat zien dat er in 2025 0.4 incidenten van fysieke agressie tegen boa's per FTE waren, tegenover 0.7 in 2024. Alle bovenstaande informatie is voorlegd aan en feitelijk juist bevonden door woordvoerders van de gemeente Amsterdam.