Wat is er gebeurd?
De Amsterdamse politie heeft een Zwarte pakketbezorger getaserd. Met zijn bus blokkeerde hij volgens de politie de weg. Laden en lossen was op dat moment niet toegestaan. Een agent vroeg hem de bus te verplaatsen. Toen hij dat niet deed, vorderde de agent zijn identiteitsbewijs. Omdat de bezorger dat niet toonden, besloot de agent hem aan te houden. Volgens de politie verzette de man zich tegen zijn aanhouding door de pols van de agent vast te pakken. De agent gebruikte daarop zijn stroomstootwapen. De bezorger werd twee keer getaserd en geboeid afgevoerd. Maar wat gebeurde er precies voordat de taser werd ingezet? Twee medewerkers van een winkel die getuige waren van het incident, vertellen een ander verhaal.
Wat vertellen de getuigen?
De bezorger was rustig en stelde herhaaldelijk dezelfde vraag: “Waarom word ik aangehouden?” Een van de getuigen, Iris, vertelt dat de bezorger meerdere keren vroeg waarom hij werd aangehouden. Ook zij vroeg de agent om uitleg. In plaats van antwoord te geven, kreeg ze te horen dat ze zich er niet mee moest bemoeien. Volgens Iris duwde de agent de bezorger vervolgens tegen zijn borst. Uit reflex hief de man zijn arm op om de arm van de agent weg te halen. Ze benadrukt dat hij de agent niet sloeg, niet duwde en niet agressief was. Ook zijn stem bleef rustig. Een andere getuige, Joeri, bevestigt dat beeld. Hij hoorde de agent zeggen dat de man aangehouden werd en tegen de muur moest gaan staan, anders zou hij worden getaserd. Kort daarna werd de bezorger twee keer met een stroomstootwapen geraakt. De getuigen zagen geen aanleiding voor het gebruik van een taser. “Hij was echt heel rustig. Hij stelde gewoon de vraag: waarom ben ik aangehouden?”
Hoe kijkt Controle Alt Delete hiernaar?
Het politieoptreden roept ernstige vragen op. Niet alleen over de noodzaak en proportionaliteit van het tasergebruik, maar ook over de keuze om de situatie te laten escaleren, de manier waarop de politie met getuigen is omgegaan en de mogelijke rol van racisme bij de behandeling van de bezorger.
De agent koos voor escalatie waar dat niet nodig was
De agent had ook een boete op kenteken kunnen uitschrijven. Die boete zou uiteindelijk door het bedrijf (GLS) of de bezorger zijn betaald. In plaats daarvan koos de agent ervoor om de identiteit van de bezorger te vorderen en hem vervolgens aan te houden. Dat roept de vraag op waarom de agent voor deze aanpak koos. De situatie escaleerde, terwijl de bezorger bijna klaar was met zijn levering. Medewerkers van de winkel hadden zelfs aangeboden te helpen met het naar binnen brengen van de dozen. De bezorger werd aangehouden, getaserd en afgevoerd. Hij werd vervolgens weer vrijgelaten, met drie boetes op zak. De oorspronkelijke overlast – de bus die de weg blokkeerde – was daarmee niet opgelost. Sterker nog: de politie heeft uiteindelijk zelf de resterende dozen in de bus gelegd en de bus weggereden.
De taser is geen middel om ongehoorzaamheid af te dwingen
In 2022 kregen alle straatagenten een taser. Volgens de politie was dat bedoeld om gevaarlijke of agressieve situaties te de-escaleren en het gebruik van het vuurwapen te verminderen. Maar het incident met de pakketbezorger laat zien hoe een stroomstootwapen ook kan worden ingezet in een situatie waarin iemand vooral niet meewerkt aan een politiebevel. Een ongewapende man die vragen stelt over zijn aanhouding, vormt niet automatisch een gevaarlijke situatie. De taser is geen middel om mensen tot gehoorzaamheid te dwingen. Het feit dat iemand niet direct doet wat een agent vraagt, rechtvaardigt niet dat diegene wordt getaserd.
Het gebruik van de taser was een mensenrechtenschending
Ten eerste: de agent mocht eisen dat de bezorger zijn bus verplaatste, zijn identiteitsbewijs vorderen en hem aanhouden toen hij dat niet wilde tonen. Ook de Nederlandse regels voor het gebruik van een taser bieden in bepaalde omstandigheden ruimte om een stroomstootwapen in te zetten bij verzet tegen een aanhouding. Maar de Nederlandse regels zijn ruimer dan de eisen die het Europees Hof voor de Rechten van de Mens stelt. Uit twee uitspraken van het EHRM over het gebruik van stroomstootwapens blijkt dat daarvoor een zeer zwaarwegende noodzaak moet bestaan. De inzet van een taser moet in ieder geval gerechtvaardigd zijn door een concrete en ernstige dreiging. Daarvan was hier geen sprake. Het ging om een ongewapende Zwarte man die werd aangehouden vanwege een verkeersovertreding en die volgens de aanwezige getuigen rustig bleef. Het gebruik van de taser was daarom niet te rechtvaardigen vanuit de mensenrechtennormen.
De politie heeft geen getuigenverklaringen opgenomen
Een saillant detail is dat de getuigen na het incident hun verhaal probeerden te vertellen aan de politie. Iris vertelt dat ze een verklaring wilde afleggen bij een politieagent, maar dat ze midden in haar verhaal werd onderbroken. De agent liep vervolgens weg zonder haar verklaring af te nemen of haar contactgegevens te noteren. Ook van andere omstanders werden volgens de getuigen geen verklaringen opgenomen. Dat is opmerkelijk. Juist bij een incident waarbij politiegeweld is gebruikt, is het belangrijk dat onafhankelijke getuigen worden gehoord en hun verklaringen zorgvuldig worden vastgelegd. De getuigen beschikten bovendien over videobeelden van het incident. Een van hen stuurde de beelden naar AT5, omdat hij vond dat wat er was gebeurd naar buiten moest komen.
Mogelijk sprake van anti-Zwart racisme
De getuigen leggen expliciet een verband met racisme. Iris en Joeri vertellen dat er dagelijks bestelbusjes in de straat staan om te laden en lossen. Iris vertelt bovendien dat zij zelf haar stem verhief tegen de agent en stevige woorden gebruikte. Toch werd zij niet aangehouden of met geweld geconfronteerd. Zij vraagt zich af waarom een donkere pakketbezorger, die volgens haar kalm bleef, wel direct met een stroomstootwapen werd geconfronteerd. “Het had nooit tot een stroomstootwapen moeten komen. Een bekeuring of waarschuwing was een normale reactie geweest. De rest, niet. Het was echt abnormaal. Absurd gewoon. Hij had binnen vijf minuten klaar kunnen zijn. Het shockeert me gewoon. Het shockeert me echt.” Dat zijn serieuze signalen. Het roept vragen op over de vraag of huidskleur een rol heeft gespeeld in de manier waarop de agent de situatie heeft beoordeeld en hoe hij vervolgens heeft gehandeld.
Tot slot
We blijven deze zaak nauwgezet volgen en staan in contact met de pakketbezorger en zijn advocaat. We roepen de politie op om het incident grondig en onafhankelijk te onderzoeken, alle beschikbare beelden en getuigenverklaringen daarbij te betrekken en volledige openheid te geven over het politieoptreden.