Eind 2025 werd bekend dat Amsterdam stopt met de Top400 en de Top600. De aanpak tegen criminaliteit werd ontwikkeld door toenmalig burgemeester Van der Laan. De lijsten met veelplegers (Top600) en jongeren die het risico liepen om een veelpleger te worden (Top400) kregen de afgelopen jaren veel kritiek.
Kritiek
Controle Alt Delete werkte mee aan een documentaire over moeders van jongeren die op de Top400 stonden. De impact voor de moeders en hun zonen was enorm. De combinatie van repressie en gebrek aan zorg had een averechts effect op gezinnen die wel degelijk hulp konden gebruiken. De documentaire, gemaakt door Nirit Peled, ging in première op het IDFA in een uitverkochte Pathé Tuschinski. Daarna werden er Kamervragen en raadsvragen over gesteld. Daarop is vervolgens een bestuurlijke reactie gekomen.
Ook de Top600 kreeg stevige kritiek. Uit onderzoek van het WODC bleek zelfs dat er geen aanwijzingen zijn dat de aanpak leidde tot minder recidive. Hoewel de TopX-aanpakken stoppen, gaan onderliggende werkwijzen door. Bij Radio1 vertelde Controle Alt Delete over het werk van Straatcoaches, die in het geheim informatie verzamelden over jongeren.
Reactie Controle Alt Delete
Onze jarenlange kritiek op de TopX-aanpakken werpt eindelijk vruchten af. Het afschaffen ervan erkent iets belangrijks: Mensen, in dit geval jongeren, mogen niet structureel worden behandeld als risico-object. In de nieuwe aanpak wordt maatwerk het uitgangspunt, maar zorg bieden en een repressieve veiligheidsaanpak zijn nog steeds met elkaar verbonden. Onze oproep:
- Ontvlecht zorg en veiligheid helemaal.
- Haal jongerenwerk uit de veiligheidskoker.
- Stop de continue surveillance door straatcoaches.
- Bied jongeren meer plekken waar zij kunnen samenkomen zonder dat de gemeente en de politie meeluisteren vanuit het Actiecentrum Zorg en Veiligheid.
Veel dank aan Bits of Freedom, PILP, Nirit Peled en alle moeders die meegewerkt hebben aan de documentaire Moeders.