Het was maar een grapje. Zo was het niet bedoeld. Je moet er niet zo zwaar aan tillen. Of in dit geval, volgens de Nationale Ombudsman in een uitspraak deze week: het was “een bruggetje om de man aan te spreken op zijn gedrag.”

Eén keer eten in 12 uur tijd

In 2018 werd een Egyptisch-Nederlandse man aangehouden in Purmerend. Terwijl hij in de cel zat is hij slecht behandeld. De man heeft suikerziekte, had zijn medicijnen bij zich maar in de cel wilde de politie hem zijn medicijnen niet geven. Hij kreeg in twaalf uur tijd maar één keer te eten en er werd laat gereageerd op zijn verzoek om naar de WC te gaan. De politie vond het achteraf zelf ook niet zo netjes en heeft hiervoor excuses aangeboden.

Op het bureau moest de man ok zijn vingerafdrukken geven. Hij had inmiddels niet meer zo’n goed humeur. Hij zei dat hij al 30 jaar in Nederland woont, maar dat hij nog nooit zo slecht behandeld is. Hij gaf zijn pinken, terwijl hij van de agent zijn duimen moest geven. De agent die zijn vingers op de inkt moest drukken zei: "Je woont hier al 30 jaar en je weet niet eens waar je duim zit". De politie erkende dat dit gezegd is.

Ombudsman: "een bruggetje om de man aan te spreken"

Het OM vervolgde de man vanwege mishandeling, maar de rechter sprak hem vrij. De man diende een klacht in omdat hij de opmerking discriminerend vond. Hij kreeg geen gelijk van de politie, niet van de klachtencommissie en afgelopen week ook niet van de Nationale Ombudsman. De inschatting van de agent was dat de man “wel degelijk wist wat er van hem werd gevraagd”, oordeelde de Ombudsman. De agent “heeft willen duidelijk maken dat hij zich onnodig onwelwillend opstelde”. De opmerking "Je woont hier al 30 jaar en je weet niet eens waar je duim zit” ziet de Ombudsman als een “bruggetje om de man aan te spreken op zijn gedrag”.

Controle Alt Delete: schoolvoorbeeld van discriminerende opmerking

Als een verdachte niet meewerkt, is het vanuit menselijk perspectief te begrijpen dat de agent een opmerking maakt. “Je weet niet eens waar je duim zit”. Vrij vertaald: je bent dom, een sukkel. Het is geen vriendelijke opmerking, en ook niet echt professioneel, maar wel heel menselijk. De agent zei echter: "Je woont hier al 30 jaar en je weet niet eens waar je duim zit". Hiermee legt de agent een verband tussen zijn intellect en zijn afkomst.

Dit is een schoolvoorbeeld van een discriminerende opmerking. Het past in het rijtje van opmerkingen tegen mensen die zich in de ogen van agenten misdragen. Tegen de één zeggen ze klootzak, tegen de ander terrorist of kut n*g*r. Allen onprofessioneel maar de laatste twee toch ook echt discriminerend. Zou de agent deze opmerking ook gemaakt hebben tegen een witte-Nederlander? Het antwoord is nee.

De politie zegt graag klachten te ontvangen om de dienstverlening te verbeteren. Maar binnen de instanties die de klacht beoordeelden, heerst er een discours van ontkenning, bagatellisering en relativering. Waarom zouden burgers nog klachten indienen over discriminatie wanneer deze niet als zodanig herkend worden? De man uit Purmerend heeft bij de Ombudsman een herzieningsverzoek ingediend. Controle Alt Delete ondersteunt hem hierbij.