5. Bodycam

Wat is een bodycam
Een bodycam is een op het lichaam gedragen camera die de interactie tussen burger en wetshandhaver opneemt. Bodycams kunnen worden gedragen door politieagenten, handhavers en andere wetshandhavers. In 2017 en 2018 is er door de Nationale Politie in meer dan dertig 'proeftuinen' in elke regionale eenheid geëxperimenteerd met bodycams. Daarna wordt bepaald of de bodycam aan de standaard uitrusting moet worden toegevoegd.

Bevoegdheden
De politie heeft in 2017 een voorlopig inzetkader voor bodycams opgesteld. Daarin staat dat de politie zelfstandig kan besluiten om met bodycams te gaan werken op basis van artikel 3 Politiewet. Maar de eenheidsleiding moet wel overleggen met het bevoegd gezag over de inzet van bodycams en over de wijze waarop burgers daarover geïnformeerd worden. Daarom kijkt de politie altijd goed naar de debatten in de gemeenteraad: het kritisch bespreken van het gebruik van bodycams heeft dan ook zeker invloed op de besluitvorming binnen de politie (zie bijvoorbeeld raadszitting in Amsterdam, agendapunt 10). Over het (proefgewijs) gebruik van bodycams door gemeentelijke toezichthouders heeft de gemeenteraad uiteraard wel zeggenschap.

Vraag wat het doel is van het gebruik van bodycams
Met de bodycam kunnen meerdere doelen worden nagestreefd zoals het vastleggen van de interactie tussen burger en politie, training en opleiding of het verminderen van geweld tegen de politie. Het is belangrijk om de effectiviteit van het gebruik van bodycams te kunnen beoordelen, maar dat kan alleen als ervan tevoren een duidelijk doel gesteld is. Welk doel wordt er nagestreefd met bodycams en hoe wordt gemeten of dat doel behaald wordt? Alleen wetenschappelijk onderzoek kan uitwijzen of behaalde resultaten herleid kunnen worden tot de bodycams.

Er is, ook internationaal, geen wetenschappelijk verantwoord onderzoek waaruit blijkt dat het gebruik van bodycams bijdraagt aan het terugdringen van etnisch profileren of het vergroten van het vertrouwen in de politie. Ook moet bedacht worden dat de bodycam in Nederland vrijwel nooit is/wordt ingezet met als (hoofd)doel het versterken van vertrouwen in en transparantie van het politieoptreden. Terwijl juist deze doelen vanuit het perspectief van burgers belangrijk zijn.

Vraag wat het beleid is voor het dragen van een bodycam
Mogen agenten zelf kiezen of ze een bodycam dragen, of wordt dit agenten opgelegd? Als de camera alleen gedragen wordt door agenten die positief zijn over bodycams, zal de evaluatie overwegend tevreden agenten laten zien. Kijk ook naar de instructies voor het aan- en uitzetten van de bodycam. Mag de politie zelf beslissen wanneer de camera aan of uit gaat?

Als agenten zelf beslissen wanneer de camera aangaat, kan de bodycam op belangrijke momenten per ongeluk uitstaan of zelfs expres uit gezet worden. Het is belangrijk dat áls de politie alleen incidenten filmt, dat ook de aanleiding op beeld staat.

Vraag hoe burgers toegang hebben tot de beelden
De meerwaarde van de bodycam voor burgers is dat zij bewijsmateriaal kunnen opvragen van een slecht verlopen interactie met de politie. Privacy expert Rejo Zenger, die het gebruik van bodycams op de voet volgt en beleidsaanbevelingen doet , zegt hierover: “conform artikel 25 Wet politiegegevens heeft elke burger het recht op inzage in het beeldmateriaal dat van hem gemaakt is.” Vraag aan de burgemeester hoe deze wettelijke verplichting door de politie ingevuld wordt.

Het opvragen van beelden kan een groot beroep doen op de capaciteit van de politie, omdat omstanders die in beeld zijn geblurd moeten worden. Dat hoeft niet in de weg te staan dat beelden opvraagbaar zijn door burgers aangezien ze daar recht op hebben. Heeft de politie hierover nagedacht? Welke extra maatregelen heeft de politie genomen om te kunnen voldoen aan inzageverzoeken?

Vraag om onderzoek
Werken de bodycams zoals bedoeld? En wie heeft er het meeste aan? Om het succes van bodycams te kunnen beoordelen is het nodig om wetenschappelijk verantwoord onderzoek te verrichten. Lees in dat verband ook het onderzoeksrapport van Sander Flight en dring er bij de burgemeester op aan dat er een externe en onafhankelijke wetenschapper aan de pilot wordt toegevoegd om de kwaliteit te waarborgen.